Beste lezer,

Met veel trots en plezier deel ik dit jaarverslag met u. Een jaarverslag met een bijzonder karakter: dit is namelijk het laatste jaarverslag van de stichting Bibliotheek Montferland in haar huidige vorm. Per 1 januari 2026 vormen wij samen met Bibliotheek Achterhoekse Poort de nieuwe organisatie: Bibliotheek Poort van Gelre. 

Dankzij het vertrouwen van alle drie de betrokken gemeenten (Montferland, Aalten en Oude IJsselstreek, medewerkers en vrijwilligers van beide organisaties, raden van toezicht en partnerorganisaties hebben we deze (juridische) fusie in relatief korte tijd kunnen realiseren. De komende tijd gaan we met de verdere uitwerking en invulling hiervan aan de slag. Veel dank aan alle betrokkenen voor alle inzet hiervoor! 

Vanuit het lokale perspectief van Bibliotheek Montferland betekent dat wel dat 2025 een jaar was van loslaten en voorbereiden op veranderingen, en dat zonder dat de dienstverlening daar onder heeft geleden. Een groot dankjewel dan ook nog specifiek naar alle medewerkers. En hoewel het samengaan ook mooie dingen met zich mee gaat brengen, doet het loslaten soms ook pijn en is het niet altijd makkelijk. We kijken dan ook uit naar 2026 zodat we deze fusie ook inhoudelijk handen en voeten kunnen geven en ook de voordelen kunnen gaan ervaren van de nieuwe organisatie.

Een landelijke mijlpaal was natuurlijk de erkenning voor de bijdrage die de bibliotheken leveren aan de verbonden samenleving door het stimuleren van ontmoeting, ontwikkeling en het bieden van toegang tot een wereld buiten je eigen wereld. Dat dit wordt verankerd in een zorgplicht voor de bibliotheekfunctie is een mooie stap in de vernieuwde Wet stelsel openbare bibliotheken. 

Net zoals onze organisatie, oud en nieuw, is ook de sector volop in beweging en hebben we ook in 2026 meer dan voldoende uitdaging om onze bijdrage te leveren aan het welzijn van de inwoners van ons werkgebied. De fusie heeft ons meer slagkracht én de mogelijkheid om onze expertise verder te verdiepen en te verbreden. Dat kan alleen maar door het stevige fundament dat er bij beiden al was. Een mooie basis om op verder te bouwen!

We kijken er naar uit en ontmoeten u graag in Bibliotheek Poort van Gelre. 

Joyce Holthausen - Directeur/bestuurder Bibliotheek Montferland (a.i.)

De bibliotheek is van ons allemaal. Het is een onpartijdige, onafhankelijke en veilige ruimte waar iedereen welkom is. Bibliotheek Montferland wil er zijn voor alle inwoners van Montferland. Bij de vestigingen in Didam en ‘s-Heerenberg zetten medewerkers, invallers en vrijwilligers zich daarvoor in.

Cijfers

Bibliotheek Didam: 4.493 leden | 38 uur per week open

Bibliotheek ‘s-Heerenberg: 2.604 leden |   19 uur per week open

Online Bibliotheekleden Montferland: 1.407 leden (waarvan 662 actief)

Collectie: 44.154 boeken en tijdschriften | 189.660 uitleningen en verlengingen

Online Bibliotheekleden Montferland: 9.163 uitleningen e-books | 4.610 uitleningen luisterboeken

Vestigingen

Bibliotheek Montferland heeft twee vestigingen:Didam en ‘s-Heerenberg. De Bibliotheek ‘s-Heerenberg gaat mogelijk verhuizen naar een nieuw te bouwen IKC. Dit project loopt in 2025 vertraging op. In plaatsvan een verbouwing van het bestaande beoogde pand wordt er nu gekeken naar nieuwbouwop de locatie van het pand.

Leners en bezoekers

De bibliotheek is één van de weinige plekken waar bezoekers geen commerciële verplichting hebben. In de bibliotheek kom je om te lezen, lenen, werken, studeren of om elkaar te ontmoeten. Ook voor vragen over bijvoorbeeld de digitale overheid kan iedereen bij ons terecht.

In overleg kunnen clubs en verenigingen terecht in beide vestigingen. Zo zijn er leeskringen en een Studiekring 50+. Sinds 2024 zijn er ook inloopspreekuren van het Leerwerkloket, de Sociaal Raadslieden en Liemosa. Meer informatie over de activiteiten in de bibliotheek staat in de volgende hoofdstukken.

Vanaf 2025 is er in beide vestigingen een menstruatieproductenuitgiftepunt (MUP). De bibliotheek zorgt er zo voor dat meisjes en vrouwen gratis aan menstruatieproducten komen. Het gaat hierbij om meisjes en vrouwen die geen geld hebben om het zelf te kopen.

In Bibliotheek ‘s-Heerenberg komen er in 2025 prikkelarme middagen op donderdag en zaterdag. Tijdens deze middagen is het rustiger dan normaal en zijn zoveel mogelijk prikkels weggenomen.  

Onderzoek (leners en bezoekers)

Via BiebPanel voert de bibliotheek onderzoekenuit. In 2025 zijn dat voor de Gelderse bibliotheken een lokaal bezoekersonderzoek, een lokaal ledenonderzoek en twee verdiepende onderzoeken.

Doordat het lokaal bezoekersonderszoek vooral is ingevuld door leden uit één bibliotheekorganisatie, geeft het onderzoek niet goed weer wat Gelderse bibliotheekbezoekers vinden. Maar een klein aantal bezoekers van Montferland deed mee aan dit onderzoek.

Uit het lokaal ledenonderzoek blijkt dat leden hun bibliotheek waarderen. Ze zijn het meest tevreden over de medewerkers, openingstijdenen het gebouw. Leden komen vooral naar de bibliotheek om boeken te lenen; online bezoekbestaat vooral uit verlengen en reserveren van materialen.

Voor het eerste verdiepende onderzoek hebben ouders van kinderen in de leeftijd van 6-12 jaar een vragenlijst ingevuld over leesbevordering. Ruim de helft van de ouders geeft aan dat hun kind lezen leuk en niet moeilijk vindt. Hoe meer boeken er thuis zijn, hoe vaker kinderen lezen. Bijna alle ondervraagde ouders doen iets aan leesbevordering.

Het tweede verdiepende onderzoek gaat over de vindbaarheid van materialen in de bibliotheek. De meeste leners doen inspiratie voor een volgende boek op in de bibliotheek, ze hebben over het algemeen geen moeite met het vinden van een specifieke titel in de bibliotheek. Frustratie ontstaat vooral als medewerkers niet beschikbaar zijn voor hulp, als er bij het eerste bezoek weinig uitleg wordt gegeven, wanneer de catalogus niet de juiste plek aangeeft van een titel of wanneer er een lange wachtlijst is voor populaire boeken.

In het verdiepend onderzoek overleesbevordering staat een open vraag over wat het lezen voor kinderen (nog) leuker zou kunnen maken. Ouders geven onder meer aan dat hun eigen rol belangrijk is, bijvoorbeeld door voor te lezen of samen te lezen. Ook media (zoals het Jeugdjournaal of bekende YouTubers) en maatschappelijke partijen (scholen, bibliotheken) kunnen lezen aantrekkelijker maken door meer promotie.

Factoren die bijdragen tot een positieve en succesvolle zoekervaring van bezoekers (volgens het verdiepend ondezoek over de vindbaarheid van materialen):

• bezoekers noemen vriendellijke, snelle en deskundige hulp als topervaring
• online de catalogus raadplegen en reserveren wordt zeer gewaardeerd
• goede bewegwijzering en sortering op alfabet of genre zijn cruciaal om snel iets te vinden
• bezoekers genieten ervan verrast te worden door nieuwe of onbekende titels

Onze collectie

Leners vinden in de bibliotheek een actueel  en gevarieerd aanbod voor alle leeftijden. De collectie loopt van BoekStart tot GrootLetter-Boeken. Kinderen en jongeren die moeite hebben met lezen vinden hun boeken op het Makkelijk Lezen Plein (MLP). Daarnaast is ereen collectie voor iedereen die (beter) Nederlands wil lezen, spreken en schrijven bij het Taalpunt.

Een deel van de collectie staat als wisselcollectie in de Stadtbücherei Emmerich am Rhein. Scholen maken gebruik van de bibliotheekcollectie door middel van BoekStart/BoekenPret pakketten, themacollecties, vertelplaten en klassikaal lenen.

Bibliotheekleden hebben toegang tot de collectie die in de vestigingen staat en daarnaast kunnen ze gebruik maken van het landelijk aanbod van materialen. Bovendien hebben alle leners toegang tot een groot online aanbod. Dat aanbod bestaat uit e-books, luisterboeken, tijdschriften, digitale bronnen én gratis cursussen. In 2025 krijgen bibliotheekleden ook toegang tot het online stripaanbod van Comics Plus.

In 2025 gaat het centraal collectioneren over van Rijnbrink naar NBD Biblion. Dit vraagt een andere inzet van de collectioneurs. Mede hierom volgen twee specialisten van de bibliotheek de opleiding collectioneren.

Abonnementen

Jeugdabonnement tot 18 jaar: gratis

Drie maanden abonnement: € 15,-

Jaarabonnement: € 55,- (€ 52,50 met automatisch incasso)

Digitaal proefabonnement: € 8,99

Digitaal jaarabonnement: € 42,-

Scholen:  Alle basisscholen hebben gratis passen voor klassikaal lenen. Om de zes tot acht weken komt iedere groep (lees)boeken uitzoeken. Met een betaald jaarabonnement kunnen scholen extra lenen en themacollecties laten samenstellen.

Bibliotheek aan Huis:  Voor bibliotheekleden die niet (meer) zelf naar de bibliotheek kunnen komen, is er de service Bibliotheek aan Huis. Vrijwilligers zorgen in overleg met het bibliotheeklid voor het uitzoeken, brengen en ophalen van materialen.

Passend Lezen:  De landelijke bibliotheekservice Passend Lezen heeft een aanbod voor iedereen met een leesbeperking. Deze service is gratis met een geldig bibliotheekabonnement.

Meedoen in Montferland: De bibliotheek is aangesloten bij Meedoen in Montferland. Via deze regeling van Gemeente Montferland kunnen volwassenen punten inwisselen voor een jaarabonnement.

Liemers College i.s.m. met Kunstwerk! De Liemers: In schooljaar 2024-2025 hebben leerlingen van het Liemers College Didam met hun leerlingenpas een abonnement bij de bibliotheek. Daarnaast hebben ze via BiebSearch toegang tot databanken en catalogi.

Voor schooljaar 2025-2026 is het contract niet ondertekend. De intentie is dat het Liemers College en Kunstwerk! voor schooljaar 2026-2027 het contract vernieuwen.

Medewerkers en vrijwilligers

Het team van Bibliotheek Montferland bestaat in 2025 uit de directeur/bestuurder a.i., 13 vaste medewerkers en 75 vrijwilligers. Vanaf 2025 zijn er geen opruimhulpen meer werkzaam in de bibliotheek. In Didam nemen gastheren en -dames hun werkzaamheden over, in ‘s-Heerenberg ruimen bibliotheekmedewerkers de boeken op. We gaan ook voor ‘s-Heerenberg gastheren en -dames werven.

De toezichthoudende rol wordt bij Bibliotheek Monferland vervuld door de Raad van Toezicht (RvT). De RvT houdt zich aan de regels van de Cultural Governance Code. De RvT bestaat uit 5 leden.

In 2024 wordt een Personeelsvertegenwoordiging (PVT) opgericht. De PVT bestaat uit 3 medewerkers. In 2025 komt de PVT meerdere keren bij elkaar.

Sinds 2020 heeft de bibliotheek een vertrouwenspersoon. Zijn belangrijkste taken zijn de opvang, begeleiding en advisering van medewerkers die in hun werk te maken hebben met ongewenste omgangsvormen. Er zijn in 2025 geen meldingen bij de vertrouwenspersoon

• Team Bibliotheek Montferland:

Het eerste aanspreekpunt in de bibliotheek zijn de zes medewerkers informatie en advies. De backoffice bestaat uit drie   medewerkers werkzaam op het gebied van het Sociaal Domein, Educatie, Communicatie en administratie. De backoffice medewerkers zijn ook inzetbaar in de frontoffice. Alle front- en backoffice medewerkers verlenen hulp bij het Informatiepunt Digitale Overheid.

Er is één docent Digitale vaardigheden actief voor beide vestigingen. In 2025 werken de DigiTaalhuiscoördinator en de vrijwilligerscoördinator van de Bibliotheek Achterhoekse Poort ook in Bibliotheek Montferland. Via de invalpool van Rijnbrink@Work worden indien nodig invallers ingezet in de frontoffice.

• Bestuur Bibliotheek Montferland: Joyce Holthausen, directeur/bestuurder a.i.

• Raad van Toezicht Bibliotheek Montferland:

• Vrijwilligers:

Vrijwilligers bij Bibliotheek Montferland brengen boeken bij leners thuis (voor de dienst Bibliotheek aan Huis), lezen voor op de wekelijkse voorleesmiddag, helpen bij belastingaangifte of digitale cursussen, zijn verbonden aan SeniorWeb Montferland of zijn taalcoach bij het DigiTaalhuis. Sinds 2025 zijn er daarnaast vrijwilligers werkzaam als gastheren en gastvrouwen in Didam.

De educatiemedewerker van de bibliotheek zorgt voor de training van de vrijwilligers van de VoorleesExpress Montferland.

Mede door de veranderende rol van bibliotheken zijn vrijwilligers steeds belangrijker binnen de organisatie. In 2025 gaat de vrijwilligerscoördinator van de Bibliotheek Achterhoekse Poort ook aan de slag voor Bibliotheek Montferland. Welzijnsorganisatie Welcom speelt een belangrijke rol bij de werving van vrijwilligers in Monterland. Zo organiseert Welcom een vrijwilligersmarkt waar ook de bibliotheek bij aanwezig is. In 2025 interviewt Welcom vrijwilligers van gemeente Montferland. Er komen ook interviews met verschillende vrijwilligers van Bibliotheek Montferland in het Montferland Journaal.

Fusie met de Bibliotheek Achterhoekse Poort: In 2024 is er een onderzoek naar hoe te komen tot een toekomstbestendige Bibliotheek Montferland. Naar aanleiding van dit onderzoek start in 2025 een fusieverkenning met Bibliotheek Achterhoekse Poort. Het adviesbureau Public Value ondersteunt samen met Rijnbrink dit proces.

Personeelsvertegenwoordiging

Voor de PVT is 2025 een intensief jaar. Met name de tweede helft van het jaar staat in het teken van de fusie. De PVT’s van Montferland en Achterhoekse Poort trekken daarbij vanaf september 2025 samen op. Ze worden begeleid door een externe OR-specialist. De PVT’s geven advies over:

• de juridische fusie van de Bibliotheek Achterhoekse Poort en de Bibliotheek Montferland
• de personele transitie van de Bibliotheek Achterhoekse Poort en de Bibliotheek Montferland naar de Bibliotheek Poort van Gelre

Nieuwe naam voor de fusieorganisatie

Bezoekers en medewerkers kunnen in 2025 meedenken over de nieuwe naam voor de fusieorganisatie. Uit ruim 150 suggesties (zoals InZicht, TaalprAcht, Horizon, Grenslanden,Noaberland, Blije Blik, Albatros, Briljant, de Warme Kamer, ABC, Hamaland, Luiletterland, Het Letterhuis, Achterhoekse Linie, Alles in één en de Inktvis) kiest een jury bestaande uit de directeur/bestuurder, de RvT en medewerkers voor de Bibliotheek Poort van Gelre. ‘Poort’ staat daarbij voor plek van toegang, verbinding en ontmoeting. ‘Gelre’ past historisch goed bij de regio. De Bibliotheek Poort van Gelre is een naam die eigentijds is én geworteld in de streek.

Raad van Toezicht

Het jaar 2025 stond voor Bibliotheek Montferland volledig in het teken van de verkenning en realisatie van een fusie. Dit proces resulteerde uiteindelijk in een fusie met Bibliotheek Achterhoekse Poort en de oprichting van de nieuwe organisatie Bibliotheek Poort van Gelre, per 1 januari 2026.

• Fusieverkenning en besluitvorming:

De Raad van Toezicht heeft vastgesteld dat schaalvergroting wenselijk en mogelijk noodzakelijk is om te komen tot een toekomstbestendige bibliotheek die kan blijven voldoen aan de kwaliteitscriteria van een moderne en innovatieve bibliotheekvoorziening. Vanuit haar toezichthoudende rol is de Raad zowel inhoudelijk als procesmatig betrokken geweest bij de verkenning van de wijze waaropde toekomst van de bibliotheek duurzaam kan worden geborgd.

In januari 2025 werd het onderzoek Toekomstbestendige bibliotheekfunctie gemeente Montferland, uitgevoerd met ondersteuning van Rijnbrink en Public Value, afgerond. Doel van dit onderzoek was te bepalen hoe de bibliotheekfunctie in Montferland duurzaam en toekomstbestendig kan worden ingericht.

De conclusies van het onderzoek werden unaniem onderschreven door zowel de gemeente Montferland als de Raad van Toezicht. Op basis van de criteria wijze van organiseren en bekendheid met de huidige organisatie kwam Bibliotheek Achterhoekse Poort naar voren als voorkeursfusiepartner.

Tijdens de vergadering van de Raad van Toezicht op 10 januari 2025 is het advies van de gemeente overgenomen en is unaniem besloten Bibliotheek Achterhoekse Poort aan te wijzen als voorkeursfusiepartner. Hiermee is het traject van nadere fusieverkenning gestart.

• Betrokkenheid gemeente:

Op 3 februari 2025 vond een informatiesessie plaats voor de gemeenteraad van Montferland onder de titel “Toekomstbestendige Bibliotheekfunctie Montferland”. Tijdens deze raadssessie werden de raadsleden geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek en de voorgestelde koers.

• Maatschappelijke opgave:

Voor zowel de gemeente als Bibliotheek Montferland was en is het van groot belang dat inwoners kunnen rekenen op een stabiele en krachtige bibliotheekorganisatie. De bibliotheek geeft uitvoering aan de volgende maatschappelijke opgaven:

1. De geletterde samenleving
2. Participatie in de informatiesamenleving
3. Een leven lang ontwikkelen

• Verdere stappen in het fusieproces:

Op vrijdag 28 maart 2025 maakten de leden van de Raden van Toezicht van Bibliotheek Montferland en Bibliotheek Achterhoekse Poort kennis met elkaar. Tijdens deze bijeenkomst werd tevens de concept-intentieovereenkomst door de voorzitters ondertekend.

Op maandag 30 juni was er een tweede gezamenlijke bijeenkomst en stemden de leden van de Raden van Toezicht Bibliotheek Montferland en Bibliotheek Achterhoeksepoort in met de fusie. De formele afronding van het fusieproces vond plaats op vrijdag 19 december 2025. Op deze datum werden de statuten van de nieuwe stichting Bibliotheek Poort van Gelre ondertekend door alle ledenvan beide Raden van Toezicht. Daarmee was de fusie een feit per 1 januari 2026.

Voorlezen is een leuk moment samen. Daarnaast is het ook heel belangrijk voor de (taal)ontwikkeling van kinderen. Kinderen hebben een stimulerende taalomgeving nodig; thuis, op de kinderopvang en op school. De bibliotheek draagt actief bij aan lezen en leesbevordering. Zo onderstrepen we het belang van (voor)lezen.

Collectie

In de bibliotheek vinden (groot)ouders boekenen voorleesboeken voor de allerkleinsten. Via het gratis lidmaatschap van hun (klein)kindkunnen ze ook een aantal boeken lenen overbijvoorbeeld opvoeding en taalontwikkeling. Beide locaties hebben bovendien een meertalige collectie.

Het online aanbod voor de allerkleinsten bestaat uit e-books, luisterboeken en voorleesfilmpjes via Bereslim en De Voorleeshoek.

Meertalig cadeauboek

Voorlezen en praten over boeken gaat het beste in de taal die je vloeiend spreekt; je thuistaal. Dat kan een andere taal zijn dan de schooltaal. Een goede beheersing van de thuistaal helpt kinderen bij het leren van de schooltaal.

Met het cadeauboek ‘Zoekboek in 10 talen’ van Pauline Oud stimuleert de BoekStartcoach in 2025 (groot)ouders om samen met hun kind te lezen in hun thuistaal. Het boek biedt de tekst aan in het Nederlands, Fries, Turks, Arabisch,Spaans, Pools, Oekraïens,Chinees, Engels en Tigrinya.

BoekStart

Het programma BoekStart richt zich op kinderen van 0-4 jaar. Door het programma worden ouders en verzorgers aangemoedigd om zo vroeg mogelijk boeken én de bibliotheekte ontdekken. Als een baby ongeveer driemaanden is, krijgen de ouders een BoekStartbon van de gemeente. Met die bon halen ze in de bibliotheek een BoekStartkoffertje met informatie, boekjes en een gratis jeugdabonnement. In 2025 zijn er 343 brieven verstuurd en 173 koffertjes opgehaald.

Kinderen tot 4 jaar krijgen een BoekStartspaarkaart als ze lid worden van de bibliotheek. Met het lenen van boeken of door mee te doen aan een BoekStartactiviteit verdienen de kinderen stickers. Bij 10 en bij 20 stickers krijgen ze een cadeautje.

Sinds 2019 is een medewerker getraind als BoekStartcoach. De BoekStartcoach kan ouders op maat adviseren over taal en voorlezen. Om ook ouders te bereiken die weinig met (voor)lezen hebben, bezoekt ze wekelijks de consultatiebureaus in Didam en’s-Heerenberg. In 2025 start een tweede medewerker met de training tot BoekStartcoach.

De BoekStartcoaches verzorgen een interactief voorleesuurtje in beide vestigingen: Boekjes&Babbels. Dit voorleesuurtje was eens in de maand. Vanaf 2025 is het elke week.

Eens in het jaar is de BoekStartdag; een feestelijke dag met allerlei leuke activiteiten voor (groot)ouders en jonge kinderen. In 2025 worden de BoekStartdagen in Biblioheek Didam en Bibliotheek ‘s-Heerenberg bezocht door 42 kinderen en hun ouder(s).

In het voorjaar van 2024 is een start gemaakt met het leesbevorderingsprogramma BoekStart in de Kinderopvang. Dit is een samenwerking tussen Puck&Co en de bibliotheek. Het programma is een uitbreiding van BoekStart. Het doel is om kinderen van 0-4 jaar, hun ouders en pedagogisch medewerkers intensief met boeken en lezen in aanraking te laten komen via de kinderopvang. Deze samenwerking is in 2025 verder geïntensiveerd. Zo volgt een pedagogisch coach de training voorleescoördinator, is een monitor afgenomen, een voorleesplan gemaakt en per locatie een boekencollectie aangeschaft.

Op het consultatiebureau

BoekStartcoaches hebben een vaste plek in de wachtruimte op het consulatiebureau. Ze hebben verschillende boeken en flyers bij zich. Ze lezen voor en gaan spelenderwijs met kinderen en hun ouders in gesprek. De BoekStartcoaches spreken gemiddeld zo’n 6 ouders per keer op het consultatiebureau. Ze geven uitleg over het aanbod en de activiteiten van de bibliotheek. Ouders van kinderen die nog geen lid van de bibliotheek zijn, krijgen een bon mee voor gratis lidmaatschap.

De coaches vertellen:

Boekjes&Babbels

De bijeenkomsten van Boekjes&Babbels starten met een inloop. Ouders en kinderen kunnen even rustig settelen. Er zijn een aantal terugkerende onderdelen; zo start iedere bijeenkomst met het lied ‘De Voorleestrom’ en ook de BoekStartbeer speelt bij het begin en einde een rol. Het voorlezen is interactief en er is altijd een verwerkingsactiviteit passend bij het voorgelezen boek of het thema.

De BoekStartcoaches merken dat de voorleesuurtjes als zeer positief worden ervaren. “Kinderen komen soms al rennend van enthousiasme de bieb in, omdat ze zoveel zin hebben in het voorlezen.”

Collectie voor peuterscholen, kinderdagverblijven, groep 1 en 2

Peuterscholen en kinderdagverblijven kunnen boeken en vertelplaten lenen met een schoolabonnement. Op verzoek stelt de bibliotheek themacollecties voor ze samen.

Het programma BoekStart/BoekenPret is beschikbaar voor peuterscholen, kinderdagverblijven en groep 1 en 2. Het is een methode om jonge kinderen en hun ouders te laten ontdekken dat je veel plezier kunt beleven aan voorlezen. De bedoeling is de taalontwikkeling te stimuleren, waardoor het de aansluiting bij het (lees)onderwijs vergemakkelijkt. Een BoekStart/BoekenPretproject bestaat uit een handleiding voor de begeleiders van de groep, een boek én eenspeel-en-ontdekboek per kind. Kinderen gaan in de groep en thuis aan de slag met het boek. In 2025 zijn er 14 titels voor peuters en 20 titels voor kleuters.

De BoekStart/BoekenPretcollectie is een wisselcollectie voor scholen. Ieder half jaar kan op verzoek een pakket gemaakt worden van 100 (of meer) prentenboeken. Kinderen krijgen een speciale BoekStart/BoekenPret-tas die ze mogen houden. In de tas nemen ze de boeken mee naar huis.

De Nationale Voorleesdagen

De Nationale Voorleesdagen (21 januari -1 februari) zijn het landelijke voorleesfeest voor peuters en kleuters. Een comité van experts kiest de tien beste prentenboeken van het jaar. Dit zijn boeken die zeer geschikt zijn om voor te lezen. Eén van deze boeken is het Prentenboek van het Jaar. In 2025 is dat ‘Rinus’ van Dieter en Ingrid Schubert. Peuters en kleuters die tijdens en na De Nationale Voorleesdagen lid worden van de bibliotheek krijgen een voorleespoppetje van de neushoorn uit het boek cadeau.

Tijdens de Nationale Voorleesdagen zijn er allerlei (voorlees)activiteiten in de bibliotheek. De peuters van de voorschoolse opvang komen in groepjes op bezoek. Ze luisteren naar het verhaal, ze zoeken naar de vingerpoppetjes en kunnen het boek winnen met een kleurwedstrijd. In 2025 doen er 294 kinderen verdeeld over 19 groepen mee aan deze bibliotheekbezoeken.

Voor peuters, kleuters en hun (groot)ouders is er een voorstelling over het Prentenboek van het Jaar. Jeritza Toney geeft twee muzikalevoorstellingen in de bibliotheken van Didam en’s-Heerenberg. In Didam komen er 74 toeschouwers en in ’s-Heerenberg 60 (ouders en kinderen).

Feestival

In 2025 is de bibliotheek aanwezig op het Feestival in de Markthal van Didam. Yunio organiseert dit festival. De bibliotheek heeft een kraam met (meertalige) boekjes en met flyers over de bibliotheek en voorlezen. Bij de kraam is er ook een (voor)leeshoekje. Een medewerkerzegt: “Mensen gaven aan blij verrast te zijn om meertalige boeken te zien en om te horen dat er ook in hun moedertaal boeken aanwezig zijn in de bibliotheek.”

Voorlezen

Voorlezen staat centraal bij speciale programma’s zoals Boekjes&Babbels en het speelt een rol bij verschillende activiteiten voor (jonge) kinderen.

Zo is iedere woensdagmiddag voorleesmiddag in de bibliotheek.Getrainde vrijwilligers lezen voor aan kinderen van 0-12 jaar. Jeugdactiviteiten met voorleesmomenten zijn in 2025 bijvoorbeeld op de BoekStartdag, de feestmiddagen, de Kinderboekenweek en Sinterklaas.

In 2025 zijn er twee keer meertalige voorleesuurtjes in Bibliotheek Didam in samenwerking met Welcom. Bij de voorleesuurtjes wordt voorgelezen in het Nederlands, OekraÏens, Arabisch en Tigrinya.

In 2025 vergroten medewerkers hun kennis over meertalig voorlezen. Zo volgt een BoekStartcoach een training over meertalig voorlezen in de kinderopvang en gaan twee specialisten naar de bijeeenkomst Expeditie meertaligheid.

Op initiatief van de brandweer lezen brandweervrouwen voor op beide locaties. Centraal staat een door de brandweer zelf uitgegeven boekje over brandveiligheid.

In de zomermaanden lezen medewerkers Educatie zes keer voor op de locaties van de peuteropvang in het kader van de Zomerspelen.

Bij Welcom zijn vrijwilligers van de Voorlees-Express en DoorleesExpress actief. Ze gaan naar gezinnen thuis om voor te lezen en taalspelletjes te doen. De bibliotheek ondersteunt de VoorleesExpress Montferland met trainingen door de specialist Educatie.

De Voorleesgids is gratis voor leden en bezoekers van de bibliotheek. Er staan voorleesboeken en voorleestips in.

Woensdagmiddag = voorleesmiddag

Iedere woensdagmiddag lezen getrainde vrijwilligers voor aan kinderen van alle leeftijden in Bibliotheek Didam en Bibliotheek ‘s-Heerenberg. Bij feestmiddagen zoals in de Kinderboekenweek zijn ook altijd voorlezers actief.

Samen met Welcom is er een gezamelijke flyer met alle reguliere voorleesactiviteiten (BoekStart, Boekjes&Babbels, de Voorleesmiddag, de VoorleesExpress en de DoorleesExpress). De flyer is voor ouders en partners (consultatiebureaus, kinderdagverblijven, peuterspeelzalen,basisscholen).

Leren lezen opent werelden. Je gaat op een avontuurlijke ontdekkingstocht. Kunnen lezen en schrijven is van essentieel belang. Het is de basis voor ontwikkelen van talenten. Als je plezier in lezen hebt, is je motivatie om te lezen groter. De bibliotheek bevordert daarom lezen én leesplezier.

Collectie

Onze jeugdcollectie bestaat uit prentenboeken, leesboeken, informatieve boeken, stripboeken en tijdschriften. Kinderen die moeite hebben met lezen vinden hun boeken op het Makkelijk Lezen Plein (MLP). Voor kinderen die dyslectisch zijn of niet zo goed kunnen zien is er de gratis service Superboek met titels in braille, jumboletter of in gesproken vorm.

Er is een collectie anderstalige boeken voor kinderen van alle leeftijden. Dat zijn bijvoorbeeldde boeken die in het Taalpunt staan in talen als Arabisch en Tigrinya. Daarnaast is er in beide vestigingen een aanbod van Engelstalige jeugdboeken. In 2024 start een pilot meteen kleine Duitse wisselcollectie van jeugdboeken in Bibliotheek ‘s-Heerenberg. Dezeboeken komen uit de collectie van de Stadtbücherei Emmerich am Rhein. Ook in2025 bieden we deze boeken aan.

Naast de fysieke boeken in de bibliotheek kunnen kinderen gebruik maken van de online bibliotheek en daar e-books, luisterboeken en tijdschriften lenen. Vanaf 2025 kunnen leden via de online bibliotheek ook online stripboeken lenen. Jeugdleden krijgen via de website van Comics Plus toegang tot een op hun leeftijd aangepast aanbod.

Plezier in lezen ontstaat onder andere door voorlezen. Via het online aanbod kunnen  kinderen kijken en luisteren naar boeken. Het aanbod omvat onder meer Bereslim (t/m 7 jaar, animatiefilmpjes van bekende prentenboeken) de Voorleeshoek (t/m 10 jaar, voorlezen met beeld en muziek) en Bliksem (4-12 jaar, een interactief digitaal prentenboek). Leden maken thuis vooral gebruik van De Voorleeshoek, Bereslim en Junior Einstein. In Bibliotheek Didam staat een scherm waarop de voorleesfilmpjes van Bereslim te zien zijn. Hierdoor wordt in de bibliotheek Bereslim veel meer gebruikt dan de andere online bronnen.

Met een bibliotheekpas hebben kinderen toegang tot handige sites die helpen bij het leren voor school. Zo is er een pagina met informatie voor werkstukken of spreekbeurten. Online oefenen met alle vakken van de basisschool kan met Junior Einstein (6-12 jaar). Via Mediawijsheid leren kinderen meer over omgaan met social media en internet (6-12 jaar).

De bibliotheek en basisscholen

In het basisonderwijs nemen lezen en boeken een belangrijke plaats in. De bibliotheek is er voor basisscholen met onder andere haar collectie, (klassikale) activiteiten, advies en ondersteuning. In Montferland zijn er 13 basisscholenen er is 1 school voor speciaal onderwijs.

Alle basisscholen doen mee met het educatieve programma van de bibliotheek. Ze krijgen elk jaar een jaarprogramma en in de loop van het jaar ook uitnodigingen voor activiteiten.

• Collectie;  Twaalf van de dertien basisscholenen en de school voor speciaal onderwijs doen mee aan klassikaal lenen. De groepen komen in de bibliotheek om boeken uit te zoeken. De bibliotheekpas voor klassikaal lenen is gratis. Om de zes tot acht weken kiest iedere groep leesboeken uit. Met betaalde schoolabonnementen kunnen basisscholen boeken en vertelplaten lenen. Op verzoek stelt de bibliotheek themacollecties voor ze samen. Voor de jongste groepen is het programma BoekStart/BoekenPret beschikbaar (zie vorige hoofdstuk). Daarnaast zijn er extra klassikale projecten beschikbaar zoals de Europese verhalenkoffer, het Paarse vrijdagpakket en Literaire leesgesprekken.

• Activiteiten;  Voor alle groepen van de basisschool organiseert de bibliotheek activiteiten. De meeste groepen komen op bezoek in de bibliotheek. Voor sommige programma’s gaat een medewerker van de bibliotheek naar de scholen toe.

• Advies en ondersteuning;  Op verzoek geeft een medewerker van de bibliotheek een lezing op school. De lezing kan bijvoorbeeld gaan over mediawijsheid of taalontwikkeling en hoe de bibliotheek daarbij kan helpen. Vanuit de bibliotheek kunnen basisscholen ook ondersteuning krijgen bij het saneren en aanvullen van de schoolbibliotheek. Ook over het gebruik maken van boeken binnen de groepen kunnen de medewerkers Educatie advies geven.

Programma basisonderwijs 2025

• Groep 1 en 2 | Groepsbezoek: Het knotsgekke kabaalkoor

808 leerlingen / 32 groepen  maken in kennis met het boek Het knotsgekke kabaalkoor van David Walliams. Ze luisteren naar het verhaal en gaan aan de slag met opdrachten.

• Groep 3 | Groepsbezoek: Bravo voor Boefini

Het programma is gebaseerd op het boek Bravo voor Boefini van Tjibbe Veldkamp. 346 leerlingen / 16 groepen  duiken in het verhaal om te ontdekken wat Boef allemaal voor goochelstreken uithaalt. Kinderen speuren in de bibliotheek en maken een tekenopdracht.

• Groep 4 en 7 | Schrijversbezoek Kinderboekenweek

Het thema van de Kinderboekenweek is: ‘Vol avontuur!’ 347 leerlingen uit 16 groepen 4 en 372 leerlingen uit 16 groepen 7 komen naar de bibliotheek voor een schrijversbezoek. In 2025 maken ze kennis met Lizelot Versteeg en Susanne Roos (groep 4), Arwen Kleyngeld, Angelique van Dam en Marcel van Driel (groep 7).

• Groep 5 | Groepsbezoek: Op avontuur

293 leerlingen / 14 groepen  gaan op expeditie in de bibliotheek. Ze leren hierdoor op een speelse manier materialen zoeken en ze ontdekken het verschil tussen leesboeken en informatieve boeken.

• Groep 5 en 6 | Wiesneus

Tijdens een dialectles op school gaan 147 leerlingen / 6 groepen aan de slag met het tijdschrift Wiesneus. Aan het eind van het bezoek krijgen ze het tijdschrift cadeau.

• Groep 6 | Groepsbezoek: Op wereldreis

239 leerlingen / 11 groepen  gaan op wereldreis in de bieb. Ze maken opdrachten en leren zo op speelse wijze zoeken en vinden in de bibliotheek. Daarnaast wordt de mediawijsheid van leerlingen vergroot.

• Groep 7 en 8 | De Nationale Voorleeswedstrijd

De Nationale Voorleeswedstrijd is één van de grootste leescampagnes van Nederland. Jaarlijks doen duizenden kinderen van groep 7 en 8 mee aan deze wedstrijd. De bibliotheek organiseert in 2025 de kwartfinale voor de beste voorlezers van de Montferlandse basisscholen. In 2025 doen er 9 leerlingen mee aan kwartfinale.

• Groep 8 | Groepsbezoek: Soldaat  Wojtek

Het boek Soldaat Wojtek van Bibi Dumon Tak staat centraal bij de campagne Heel De Klas Leest. Tijdens het groepsbezoek gaan 270 leerlingen / 12 groepen aan de slag met opdrachten rondom dit boek. Aan het eind van het bezoek krijgen ze het boek cadeau.

Zomerschool Montferland

In Bibliotheek Didam is er elk jaar in juli en augustus de Zomerschool Montferland voor kinderen en jongeren die wat extra ondersteuning kunnen gebruiken op gebied van taal en sociaal-emotionele vaardigheden. De Zomerschool is een samenwerking tussen Gemeente Montferland, Welcom en Bibliotheek Montferland.

De Zomerschool bestaat sinds 2017. Aanvankelijk richtte de Zomerschool zich vooral op kinderen van statushouders. Inmiddels doen kinderen met allerlei achtergronden mee. Dat zijn Nederlandse kinderen en bijvoorbeeld kinderen die oorspronkelijk uit Syrië, Afghanistan, Eritrea en Oekraïne komen. In 2025 zijn 10 docenten en 5 vrijwilligers verbonden aan de Zomerschool. Er doen 76 kinderen van 6-12 jaar mee en 11 jongeren.

De kinderen van 6-12 jaar komen vier weken lang drie ochtenden in Bibliotheek Didam. Vanuit ’s-Heerenberg rijdt een bus om alle kinderen en jongeren die verder weg wonen ook een kans te geven om mee te doen. In Bibliotheek Didam volgen de kinderen een programma met taallessen, workshops, sport en spel. Iedere week staat een thema centraal. In 2025 zijn de thema’s: 21 eeuwse vaardigheden/programmeren, muziek, kunst en sport.

De docenten noteren aan het begin en eind van de Zomerschool hun indruk van de sociaal-emotionele vaardigheden en de taalvaardigheden van ieder kind. Dagelijks is er ook een evaluatiemoment met alle docenten samen.

Bij Welcom is de Zomerschool Montferland voor jongeren van 12-18 jaar (zie pagina 29). Op de laatste dag van de Zomerschool 2025 komen familieleden en/of verzorgers op bezoek in de bibliotheek. De kinderen en jongeren sluiten de Zomerschool af door te laten zien wat ze hebben gedaan. Hapjes en drankjes worden verzorgd door de jongerengroep.

Voorlezen

Bij de meeste voorleesactiviteiten die genoemd zijn in het vorige hoofdstuk kunnen kinderen die op de basisschool zitten ook aansluiten. In 2025 lezen medewerkers Educatie ook voor bij de Zomerschool voor kinderen van 4-6 jaar (1 locatie in Didam en 1 locatie in‘s-Heerenberg).

In samenwerking met de Achterhoekse bibliotheken lezen bibliotheekmedewerkers voor in het blagenparadijs op de Zwarte Cross.

Overige activiteiten

De bibliotheek organiseert activiteiten bij de landelijke leesbevorderingscampagnes zoals de Kinderjury (februari t/m mei), de Kinderboekenweek (oktober), Heel De Klas Leest (november) en Vakantielezen (juni, juli, augustus). Daarnaast organiseert de bibliotheek activiteiten rondom speciale thema’s.

In de Kinderboekenweek en in de weken voor Sinterklaas zijn er feestmiddagen met workshops ,speurtochten, voorlezen en andere activiteiten.

Er zijn regelmatig speurtochten in de bibliotheek. Kinderen raken zo spelenderwijs vertrouwt met de bibliotheek. Ze kunnen kleine of grotere prijsjes winnen. Zo krijgen alle kinderen bij een Paasspeurtocht een paaseitje en maken ze kans op een Ei-ig boek.

Om het begin van het zomeraanbod in te luiden, kunnen kinderen meedoen met een creatieve workshop. Ze maken een kleipoppetje dat kan lopen.

In het kader van Sjors Sportief en Creatief zijn er twee middagen voor kinderen van 8-12 jaar. Het programma van 2025 gaat over de boekenserie Bob Popcorn van Martijn van der Linden en Maranke Rinck. Kinderen luisteren naar delen uit de verhalen van Bob Popcorn en maken opdrachten (memory, smaakproefjes, tekenen, een woordzoeker, een rebus en een robot programmeren).

Week van de Mediawijsheid

Tijdens Week van de Mediawijsheid geeft meester-goochelaar Lars van Tuijl een voorstelling: de Magische Mediashow. Het is een magische breinbrekershow om kinderen en jongeren te triggeren, verbazen en te helpen bij het omgaan met internet en (social) media. Wat zijn de verschillen tussen online en offline media?Wat is een sterk wachtwoord? Hoeveel weet internet eigenlijk al van jou?

De voorstelling over mediawijsheid komt tot stand in samenwerking met de preventiemedewerker jeugd van Gemeente Montferland.

Lezen en schrijven vormen de basis voor het ontwikkelen van talenten. Blijven lezen is belangrijk voor de woordenschat en taal- en leesvaardigheid. Jongeren kunnen gratis gebruik maken van de bibliotheek. Er is een aanbod voor jongeren met én zonder bibliotheekabonnement.

Collectie en faciliteiten

De collectie voor jongeren van 12-18 jaar bestaat uit een divers aanbod van boeken. Er is extra aandacht voor boeken voor jongeren die meer moeite hebben met lezen, boeken die geschikt zijn om te lezen voor de lijst én anderstalige boeken.

Jongeren hebben met hun gratis abonnement toegang tot het online aanbod met e-books, tijdschriften en luisterboeken via de online Bibliotheek.

Online bronnen helpen bij het lezen voor school. Dit zijn bronnen als Lezen voor de lijst, Literom, de Uittrekselbank, Literatuurgeschiedenis en de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. Met Theorie.nl kunnen jongeren gratis oefenen voor het theorie-examen voor de auto, bromfiets of motor. De DigiDingen-desk (12-18 jaar) helpt ze met digitale zaken die moeten worden geregeld bij verschillende (overheids)organisaties.

De online bronnen zijn thuis te raadplegen met een abonnement en voor iedereen beschikbaar in de bibliotheek. Jongeren die gebruik maken van de computers, kunnen de online bronnen raadplegen. De werk- en computerplekken zijn voor alle bezoekers tijdens openingstijden beschikbaar. Jongeren maken daarnaast gebruik van de bibliotheek om computerspellen te spelen of bijvoorbeeld met elkaar af te spreken.

Bibliotheek en voortgezet onderwijs

Bibliotheek Didam heeft een samenwerking met Kunstwerk! De Liemers. Via Kunstwerk! is er een contract voor de Bibliotheek op School met het Liemers College (Zevenaar en Didam). De samenwerking maakt mogelijk dat de brugklassen van het Liemers College Didam aan het begin van het schooljaar op groepsbezoek komen in de bibliotheek én dat ze met hun leerlingenpas materialen kunnen lenen in de bibliotheek. Voor schooljaar 2025-2026 is het contract tussen Kunstwerk! en het LiemersCollege niet verlengd. De intentie is dat het contract voor het schooljaar 2026-2027 wel wordt vernieuwd.

Leerlingen van Symbion krijgen in september uitleg over de bibliotheek. Na de uitleg komen ze iedere drie weken naar de bibliotheek om klassikaal te lenen. Ze krijgen hiervoor ieder een eigen bibliotheekpas.

Ook leerlingen van het voortgezet speciaalonderwijs, de Ziep, komen naar de bibliotheek voor klassikaal lenen. Leerlingen van de Ziep lopen stage bij verschillende bedrijven in Waverlo (lees meer op pagina 29).

Voorleeswedstrijd

Read2Me! is dé voorleeswedstrijd voor brugklassers. De voorleeswedstrijd helpt jongeren betere lezers te worden. Plezier in lezen staat centraal. Het is een samenwerking tussen bibliotheken en middelbarescholen. Het is een initiatief van Stichting Lezen om lezen in het voortgezet onderwijs op de kaart te zetten.

In het schooljaar 2009-2010 startte Read2Me! vanuit een Brabantse pilot. Bibliotheek Montferland doet sinds 2013 mee. In 2025 doen 3 leerlingen van het Liemers College Didam en 1 leerling van het Liemers College Zevenaar in februari mee aan de lokale ronde van deze voorleeswedstrijd. Voorlezers én hun supporters komen naar de bibliotheek. De brugklassers lezen voor uit een zelfgekozen boek. Mila Leemreize wint; ze heeft een heldere inleiding, koos een spannend fragment én ze leest duidelijk voor. Bij de volgende ronde in Apeldoorn leest Mila zo goed voor dat ze doorgaat naar de provinciale finale.

Karin van der Velden interviewt Mila voor het Montferland Journaal: “Mijnklasgenoten haalden me over om mee te doen,” vertelt Mila. “Ze zeiden dat ik goed kan voorlezen en een kans had om te winnen."

Zomerschool Montferland

In juli en augustus zijn er tijdens de weken van de Zomerschool Montferland ook activiteiten voor jongeren van 12-18 jaar. Ze volgen een programma onder leiding van de jongerenwerkers van Welcom. In 2025 doen 11 jongeren mee aan een Jong en Meer MDT traject waarbij ze werken aan talentontwikkeling, betekenisvolle ontmoetingen en iets doen voor een ander en/of de samenleving. Tijdens de Zomerschool volgen de jongeren workshops muziek, sport, tekenen en ze koken voor de afsluiting van de Zomerschool.

Activiteiten

De bibliotheek sluit aan bij de landelijke leesbevorderingscampagnes voor jongeren. Zo worden jongeren van de onderbouw bij de Jonge Jury uitgedaagd om jeugdboeken te lezen. Ieder jaar stemmen de jongeren van 12 tot en met 15 jaar op hun favoriete boeken van een groslijst. De bibliotheek promoot de boeken die meedoen aan de Jonge Jury.

Bij veel van de workshops die voor volwassenen georganiseerd worden, kunnen jongeren ook meedoen. Zo is er tijdens de Boekenweek een tegeltjesworkshop onder leiding van kunstenares Ineke van Geemen.

In het jongerencentrum van Didam staat ee nboekenkast met boeken van Bibliotheek Montferland. Dit is een samenwerking tussen Welcom en Bibliotheek Montferland. Een aantal keer per jaar wordt de collectie gewisseld. De boeken in de collectie sluiten aan op de thema’s waar de jongeren mee bezig zijn. Jongerenwerkers van Welcom lezen zo nu en dan voor uit de boeken.

In het kader van de Gelderse Vrijheidsdagen is er in mei een Vrijheidscollege in het Liemers College Didam. Theatermaker Abdulaal Hussein vertelt aan vijf klassen over zijn vlucht uit Sudan. Door zijn persoonlijke verhaal te delen wil hij ervoor zorgen dat mensen meer begrip krijgen voor vluchtelingen. Dit Vrijheidscollege komt tot stand in samenwerking met Rijnbrink, Welcom en het Liemers College.

Leerlingen van de Ziep lopen stage bij verschillende bedrijven in Waverlo Didam (de horeca, de dagbesteding van de Liemerije en de bibliotheek). Deze leerlingen hebben een specialistische hulpvraag of intensieve ondersteuningsbehoefte. Ze volgen een leerroute die past bij hun ontwikkelingsniveau. Voor hun stage doen ze bij de bibliotheek een aantal verschillende klusjes; de bibliotheek in orde brengen voor de opening (hekken openen, karren en presentatiemeubels neerzetten), schoonmaken, opruimen.

De bibliotheek is er voor bezoekers die een boek, krant of tijdschrift willen lezen. Daarnaast stimuleren bibliotheken iedereen om zich te blijven ontwikkelen. Bijvoorbeeld door het aanbod in de bibliotheek zelf en het online aanbod.

Collectie

De collectie voor volwassenen omvat boeken, tijdschriften en kranten. De collectie is actueel en divers. De bibliotheek speelt in op de actualiteit door (populaire) titels zelf aan teschaffen.

Het online aanbod speelt een steeds belangrijkere rol voor leden van de bibliotheek. Met een jaarabonnement is het online aanbod gratis. Via de online Bibliotheek kunnen leden e-books, luisterboeken en online tijdschriften lenen. Aan het online aanbod wordt in 2025 Comics Plus toegevoegd; dat zijn online stripboeken, manga en graphic novels.

Leesbevordering

Bibliotheek Montferland doet mee aan de landelijke leesbevorderingscampagnes zoals de Boekenweek, de Poëzieweek, de Maand vande Geschiedenis, de Thriller Weken, Nederland Leest en de NS Publieksprijs. We besteden daarnaast extra aandacht aan inititatieven zoals de Week van het Verboden Boek.

Bij veel van de leesbevorderingscampagnes krijgen leden én bezoekers een extraatje zoals een themakrant of tijdschrift, boekenlegger of klein cadeautje.

De leesbevorderingscampagne ‘Nederland Leest’ wordt in 2023 ‘Heel Nederland Leest’. Deze campagne bestaat al sinds 2006, Bibliotheek Montferland doet vanaf het begin mee. Het doel van Heel Nederland Leest is om zoveel mogelijk mensen tegelijkertijd hetzelfde boek te laten lezen. Samen lezen brengt gesprekken op gang en dat verbindt mensen met elkaar.

Bij de editie van 2025 krijgen leden en bezoekers in november het boek ‘Onder de paramariboom’ van Johan Fretz cadeau. Er zijn speciale edities zoals het GrootLetterBoek en een Makkelijk Lezen editie. De editie in eenvoudige taal wordt binnen het DigiTaalhuis gebruikt.

Sinds 2016 is er een Nederland Leest editie voor jongeren; Nederland Leest Junior. Vanaf 2025 is de naam Heel De Klas Leest. Bij Bibliotheek Montferland is Heel De Klas Leest gekoppeld aan een groepsbezoek van groep 8. Aan het eind van het bezoek krijgen de leerlingen het boek cadeau. In 2025 is dat ‘Soldaat Wojtek’ van Bibi Dumon Tak.

Een leven lang leren

Iedereen kan meedoen aan de cursussen en workshops van de bibliotheek. Het zijn activiteiten op het gebied van taal (zie pagina 35) en digitale vaardigheden (zie pagina 39), maar bijvoorbeeld ook creatieve workshops.

Bezoekers die in de bibliotheek gebruik maken van de computers of gratis WiFi hebben online toegang tot een aantal digitale bronnen. Populair is Theorie.nl; een oefenomgeving voor het behalen van het theorie-examen voor het rijbewijs. Met een bibliotheekabonnement zijn alle digitale bronnen ook thuis te raadplegen. Dit zijn bronnen die gaan over lezen en literatuur (bijvoorbeeld DBNL) of geschiedenis (Delpher).

Daarnaast worden leden aangemoedigd om zich te blijven ontwikkelen. Iedereen kan via de bibliotheek online gratis cursussen volgen vanSeniorWeb. Een bibliotheekabonnement geeft bovendien toegang tot online cursussen van Soofos en SkillsTown. Dat zijn bijvoorbeeld cursussen op het gebied van fotografie of design, maar ook persoonlijke ontwikkeling, communicatie en digitale vaardigheden.

Andere activiteiten

In de loop van het jaar zijn er activiteiten zoals creatieve workshops, boekpresentaties, lezingen en voorlichtingsbijeenkomsten. Zo zijn er in 2025 lezingen over het boek Gecanceld  ,over volksverhalen en over geweld tegen vrouwen en meisjes.

Bij landelijke campagnes zijn er activiteiten die aansluiten op het thema van zo’n campagne. Zo heeft de Boekenweek in 2025 het thema ‘je moerstaal’. In de bibliotheek is er een creatieve workshop; deelnemers maken een tegeltje met een spreuk in het dialect of met een levenswijsheid. De Oudheidkundige Vereniging Didam helpt met het dialect en neemt voorbeelden mee.

Daarnaast zijn er tentoonstellingen in beide vestigingen: de fototentoonstelling 80 jaar bevrijding van de Oudheidkundige Vereniging Didam, de reizende tentoonstelling ‘We are part of culture’, een presentatie van historische ansichtkaarten in de Maand van de Geschiedenis, tentoonstellingen van kunstwerken door GRYG, een zomertentoonstelling met kunst van Ingrid Bronkhorst en een engelententoonstelling met kunst van Ineke van Geemen.

Bezoekers en leden kunnen op meerdere momenten in het jaar meedoen aan wedstrijden en acties. In de weken voor Pasen is er een digitale paasspeurtocht voor jongeren en volwassenen; er zijn paaseieren verstopt op de website van de bibliotheek. Deelnemers die alle paaseieren vinden, maken kans op een tijdelijk abonnement.

Journalisten van De Gelderlander werken in 2025 een dag in de bibiotheek. Ze spreken met bezoekers over de gemeente en beantwoorden vragen.

Engelen van Ineke van Geemen

Kunstenares Ineke van Geemen exposeert in 2025 in beide vestigingen haar engelenkunstwerken. In iedere vestiging is er een meet-and-greet met Ineke én er zijn workshops waarbij deelnemers zelf een engel van hout kunnen maken.

Ongeveer 2,5 miljoen Nederlanders hebben onvoldoende basisvaardigheden om volwaardig mee te doen in de samenleving. Het gaat daarbij om vaardigheden zoals lezen en schrijven, maar ook om rekenen en digitale vaardigheden. De bibliotheek is er voor deze mensen.

DigiTaalhuis

Het DigiTaalhuis Montferland biedt ondersteuning op het gebied van spreken, lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden aan volwassenen met Nederlands als eerste of als tweede taal (NT1-ers en NT2-ers). Het DigiTaalhuis maakt deel uit van het samenwerkingsverband Taalhuis Achterhoek. HetTaalhuis Achterhoek werkt samen met het Graafschap College.

Aan het DigiTaalhuis Montferland zijn een taalhuiscoördinator (bibliotheek) en een taalhuisdocent (Graafschap College) verbonden. Daarnaast zijn er 40 getrainde vrijwilligers die als taalcoach werken in de bibliotheek. Begin 2025 vertrekt de taalhuiscoördinator van Montferland. De taalhuiscoördinator van Bibliotheek Achterhoekse Poort neemt haar taken over. Deze oplossing is gekozen in relatie met de mogelijke fusie met Bibliotheek Achterhoekse Poort.

Taalpunt

De bibliotheek is de centrale ontmoetings- en leerplek voor de deelnemers en vrijwilligers van het DigiTaalhuis. In de vestigingen zijn duidelijk herkenbare Taalpunten met boeken en lesmaterialen. Op de jeugdafdeling is in beide vestigingen een aanbod met anderstalige boeken. De jeugdcollectie omvat boeken in het Arabisch, Duits, Engels, Oekraïens, Perzisch/Farsi/Dari, Russisch, Somalisch, Turks en Tigrinya. Op de website van de bibliotheek zijn deze boeken terug te vinden in de catalogus via linkjes voor elke taal. Ook het anderstalig aanbod van andere bibliotheken is zo makkelijk terug te vinden.

In de bibliotheek kan iedereen die wil oefenen met Nederlands, rekenen of digitale vaardigheden ook zelfstandig aan de slag. Via de website van de bibliotheek krijgen ze toegang tot oefenprogramma’s zoals Oefenen.nl.

Taalcoaches en taalvragers

Vrijwilligers (de taalcoaches) begeleiden bij het DigiTaalhuis volwassenen met een taal- of rekenvraag (de taalvragers). De vrijwilligers en deelnemers worden na intakegesprekken aan elkaar gekoppeld.

Taalvragers oefenen hun Nederlands door te lezen, schrijven, spreken en luisteren. Soms bieden de taalcoaches ook specifieke hulp, bijvoorbeeld door samen te oefenen voor het theorie-examen van het rijbewijs of het opstellen van een cv.

Zo’n 4 à 5 keer per jaar komen de taalcoaches bij elkaar voor verdieping over een bepaald onderwerp, ze krijgen uitleg over materialen die worden gebruikt of over intervisie.

Vrijwilligers lezen voor in het dialect

De Oudheidkundige Vereniging Didam, de Liemerije, de Dialectgroep Didam en Bibliotheek Montferland werken samen voor een nieuw initiatief dat in 2025 start; iedere derde woensdag van de maand leest een vrijwilliger van de dialectgroep voor aan de bewoners van Tesma in Didam. Dat is onder het genot van een kopje koffie of thee en een praatje voor- en achteraf op het Proatplein.

Schuldenproblematiek

Sinds 2018 werkt het DigiTaalhuis met de methode ‘Voor ’t zelfde geld’ van Stichting Lezen en Schrijven. Hiermee kunnen laaggeletterden aan de slag met schulden. Dit gebeurt door getrainde schuldhulpmaatjes bij Welcom. Zij bieden hulp en ondersteuning aan mensen met (dreigende) financiële problemen.

Laagtaalvaardige ouders

Sinds 2019 komen de BoekStartcoaches op het consultatiebureau (zie pagina 13). Ze gaan daar in gesprek met ouders en kinderen. Hierdoor worden ze een bekend gezicht en wordt de drempel om naar de bibliotheek te gaan lager. De BoekStartcoaches verwijzen taalarme gezinnen door naar het DigiTaalhuis.

Bij de VoorleesExpress en DoorleesExpress (via Welcom) krijgen kinderen uit taalarme gezinnen extra aandacht. Welcom krijgt ondersteuning van de bibliotheek. Via de Voorlees-Express en DoorleesExpress worden volwassenen doorverwezen naar het DigiTaalhuis.

Lokale aanpak basisvaardigheden

Om de doelgroep met Nederlands als eerste taal te bereiken zijn er vindplaatsen nodig, zoals Welcom, de woningbouwvereniging en de gemeente. Hiervoor werkt Bibliotheek Montferland onder meer samen met Welcom. De lokale werkgroep basisvaardigheden komt in 2025 vier keer bij elkaar.

In 2025 geeft de Taalhuiscoördinator meerdere presentaties en trainingen. Die gaan onder meer over het signaleren en herkennen van beperkte baisvaardigheden.

Week van Lezen en Schrijven

Elk jaar is in september de Week van Lezen en Schrijven. In deze week vragen organisaties in heel Nederland extra aandacht voor beperkte basisvaardigheden. Gemeente Montferland organiseert in de Week van Lezen en Schrijven in de bibliotheek twee gratis workshops over kunstmatige intelligentie (AI). Deze workshops zijn bedoeld voor mensen die moeite hebben met lezen, schrijven of rekenen. In de workshops komt aan de orde hoe AI kan helpen bij lezen en schrijven.

Wethouder Marije Eleveld gaat in de Week van Lezen en Schrijven op bezoek bij het DigiTaalhuis in Bibliotheek ’s-Heerenberg. Ze schuift aan voor een kopje koffie en een goed gesprek.

Poëzieweek

Onder begeleiding van de taalcoaches schrijven taalvragers gedichten in het kader van de Poëzieweek. Het zijn kleine gedichten - elfjes- met als onderwerp onder andere liefde, moederland en taalhuis. Zeven van de gedichten zijn in de Poëzieweek 2025 te bewonderen op posters in beide vestigingen. Bezoekers van de bibliotheek krijgen een ansichtkaart cadeau met één van de gedichten.

Nieuwscafé

Bij het DigiTaalhuis werken taalcoaches en taalvragers één op één, maar ook in groepen. Zo is er in Bibliotheek Didam iedere donderdagochtend het Nieuwscafé. Samen met de taalcoach kijken de deelnemers naar drie items van het nieuws in makkelijke taal. Daarna oefenen deelnemers met Nederlands door te praten over wat ze gezien hebben.

Digitale vaardigheden en informatievaardigheden zijn van groot belang om mee te kunnen doen in onze kennissamenleving. Bibliotheek Montferland ondersteunt mensen bij het verwerven van deze vaardigheden.

DigiTaalhuis

Ongeveer 11% van de Nederlanders van 16 tot 65 jaar heeft geen of weinig ervaring met de computer. Onder Nederlanders van 55 jaar en ouder is dit zelfs zo’n 20%. Van de laaggeletterden in Nederland kan ruim 30% niet goed omgaan met een computer. Deze mensen kunnen onvoldoende zelfstandig digitaal informatie opzoeken en verwerken op een veilige manier. Deze mensen kunnen terecht bij het DigiTaalhuis Montferland. Het aanbod van de bibliotheek richt zich zowel op volwassenen die geen of weinig ervaring hebben als volwassenen die wel ervaring hebben en zich willen verdiepen in een bepaald onderwerp.

De activiteiten op het gebied van digitale vaardigheden vallen onder de noemer ‘Durf Digitaal’. Bibliotheek Montferland werkt samen met SeniorWeb Montferland en Welcom.

Collectie en faciliteiten

In de bibliotheek heeft iedereen toegang tot computers en internet. Op de computers zijn online cursussen te volgen op het gebied van digitale vaardigheden. Een voorbeeld hiervan is het aanbod van SeniorWeb.

Via de Digidingen-desk kunnen jongeren informatie vinden over digitale zaken die ze moeten regelen bij verschillende overheidsorganisaties (voor jongeren van 12-18 jaar).

Hulp in de bibliotheek

Bezoekers krijgen in de bibliotheek waar mogelijk hulp bij digitale vragen (zoals hulp bij printen of de online bibliotheek). Vaak kan een bibliotheekmedewerker helpen. Vrijwilligers van SeniorWeb Montferland helpen bij vragen waar meer kennis of tijd voor nodig is. Die hulp is in de bibliotheek of bij mensen thuis. Hulpvragen gaan bijvoorbeeld over het opschonen van een computer, het aansluiten van printers en advies bij de aanschaf van een computer.

Informatiepunt Digitale Overheid

Het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) is een eerste aanspreekpunt voor algemene vragen over de (digitale) overheid. Speciaal opgeleide bibliotheekmedewerkers denken mee en verwijzen door naar lokale samenwerkingspartners of overheidsinstanties.

In het najaar van 2020 is de low profile openingvan het IDO in Bibliotheek Didam. In de loop van 2021 start het IDO ook in ’s-Heerenberg. Inmiddels komen mensen wekelijks naar de bibliotheek met verschillende vragen bijvoorbeeld over inloggen met DigiD, een afspraak maken bij de gemeente en over juridische informatie. De bibliotheek verwijst de klanten zo warm mogelijk door naar de juiste plek. In 2025 zijn er 255 geregistreerde hulpvragen. Het aantal hulpvragen ligt in de praktijk hoger, omdat niet alle hulpvragen geregistreerd worden.

Belastingaangifte

Twee gespecialiseerde vrijwilligers helpen in de bibliotheek bij de (online) belastingaangifte. Ze zijn in maart en april beschikbaar voor leden en niet-leden. De hulp bij belastingaangifte is in Didam op afspraak. In ’s-Heerenberg is er iedere week een inloopspreekuur. In 2025 helpen de specialisten 133 mensen.

SeniorWeb Montferland

Bibliotheek Montferland is een SeniorWeb leercentrum. Leden en niet-leden kunnen in beide vestigingen terecht bij SeniorWeb voor digitale vragen en om digitale vaardigheden op te doen. In 2025 helpen de SeniorWeb vrijwilligers bij 130 vragen.

Eens in de maand is er in iedere vestiging een Digitaal café waarbij een specialist een korte inleiding geeft over een digitaal onderwerp. Na de inleiding is er tijd om vragen te stellen en elkaar te ontmoeten. In januari zijn er op beide locaties computervraagdagen. Bij de Digitale café’s en bij de computervraagdagen komen in 2025 in totaal 245 bezoekers.

Via een landelijk samenwerkingsverband van SeniorWeb en de Bibliotheek kan iedereen gratis gebruik maken van online SeniorWeb cursussen. Deelnemers registeren zich in de bibliotheek. SeniorWeb Montferland geeft op verzoek ondersteuning bij cursussen.

Cursussen en workshops

Bibliotheekleden en -bezoekers kunnen gratis meedoen aan de cursus Klik&Tik. Daarnaast zijn er workshops op het gebied van de digitale overheid (DigiSterker) en digitale zorg (DigiVitaler). In 2023 starten de DigiDoeners.  

• Klik&Tik;  Cursisten werken onder begeleiding van een docent in hun eigen tempo aan hun digitale vaardigheden. Ze leren via een online programma omgaan met computer en internet.
• DigiSterker;  Bij de workshops van DigiSterker leren deelnemers werken met de elektronische overheid; aan de orde komen DigiD, informatie zoeken en vinden, gebruik van de Mijn omgeving bij overheidswebsites, de website van de gemeente en andere overheidsinstanties.
• DigiVitaler;  Contact met de huisarts of het ziekenhuis verloopt steeds vaker digitaal. Bij de workshops van DigiVitaler maken deelnemers kennis met digitale zorg en gaan ze ermee werken. De workshops gaan bijvoorbeeld over het elektronisch patiëntendossier.
• DigiDoeners;  De DigiDoeners gaan in workshops samen aan de slag met verschillende digitale onderwerpen. Het zijn leerzame, maar vooral ook gezellige en actieve workshops. Na een korte uitleg gaan deelnemers direct iets doen.

In 2025 doen 143 volwassenen mee aan de workshops. In de loop van het jaar zijn er extra workshops bijvoorbeeld voor de actiedag Echt Niet Vandaag en de Maand van de Geschiedenis.

Nieuw in 2025: De Gelderse Dag

Ontbijten met een digitale verrassing

Op zaterdag 27 september vieren we de eerste editie van De Gelderse Dag. In de bibliotheek is er een Gelders Ontbijt. Deelnemers krijgen bij het ontbijt een digitale verrassing. Hierdoor maken ze op een laagdrempelige manier kennis met het digitale aanbod van Bibliotheek Montferland.

In Bibliotheek Didam gaan deelnemers onder leiding van een specialist van SeniorWeb aan de slag met een app waarmee je vogelgeluiden kunt herkennen. Na een korte inleiding proberen ze uit hoe de app werkt. Ze vullen een online vragenlijst in en krijgen hierdoor gelijk een korte uitleg over het veilig gebruik van QR-codes.